Van tong tot taal

Boeken lezen, fictie én non-fictie, is vormend. Het leert kinderen zich op een onderwerp te concentreren. Maar afdwalen op zijn tijd is ook goed. Je fantasie de vrije loop laten bij een verzonnen verhaal of associëren bij de onderwerpen uit een informatief boek. Dat is het idee achter mijn meest recente boek – Van tong tot teen – met als ondertitel: Ontdek de wereld, begin bij je lijf. Focussen en afdwalen. Eén stap is al genoeg om in een andere wereld te belanden. In de dierenwereld bijvoorbeeld. Of in de wereld van de sport, techniek of taal. Zo kun je dit informatieve boek dus ook gebruiken in het taalonderwijs. Hieronder een bloemlezing.

Uitdrukkingen

Er zijn talloze uitdrukkingen en gezegden met lichaamsdelen. In het oog springen, onder ogen zien, oog om oog. Het hart op de tong dragen, over de tong gaan, een tongbreker. Iets op je lever hebben.

Verhalen

In sommige verhalen spelen lichaamsdelen een sleutelrol. Hoofdhaar bij bijbelfiguur Simson, mythologisch figuur Medusa en sprookjesfiguur Rapunzel. De achillespees dankt zijn naam aan de halfgod Achilles, de adamsappel aan de man van Eva.

Etymologie

Het sleutelbeen lijkt niet op een moderne sleutel, maar wel op de simpelere poortsleutel uit de Griekse oudheid. En de woorden sleutel en slot komen beide van het woord sluiten.

Meervoud

Hersenen kent geen enkelvoud. En dat terwijl het brein toch maar één lichaamsdeel is. En is het hersenen of hersens? Dat mag dus allebei.

Voorwerpen

In dingen met een oog zit meestal een gat. Voorwerpen met tanden hebben een rand met punten.

Homoniemen

Behalve die vlezige lap in je mond is een tong ook een platvis. Nagels zijn ook spijkers en net als een menselijke voet heeft een bol knoflook tenen.

Medeklinkers

Bij sommige medeklinkers gebruik je je stembanden, bij andere niet. Fluisteren doe je met je stembanden op mute. Dan hoor je het verschil tussen de koppels p en b, s en z en f en v bijna niet.

Poëzie

Het hart komt vaak in gedichten en liedteksten voor. Maar dan gaat het zelden over die vlezige bloedpomp achter je borstbeen.