Welkom

Hartelijk welkom op de website van MeerTaal. MeerTaal is een inspirerend en onafhankelijk tijdschrift over taal in het basisonderwijs. Het richt zich op taaldidactiek in de breedste zin van het woord. MeerTaal biedt een mix van theorie en praktijk, bedoeld voor iedereen die betrokken is bij het primair onderwijs: leraren, taalcoördinatoren, directies en pabo-studenten en -docenten.

Op deze website vind je alle artikelen uit MeerTaal overzichtelijk bij elkaar. Zo kun je ze waar je ook bent en wanneer je maar wilt opnieuw lezen of inzetten in je groep.

MeerTaal wordt uitgegeven door Koninklijke Van Gorcum BV te Assen en verschijnt drie keer per jaar. Klik hier voor informatie rondom abonnementen. Voor vragen of suggesties kun je mailen naar meertaal@vangorcum.nl.

Redactioneel

Schatkist op zolder

De afgelopen tijd heb ik, net als de rest van Nederland, flink schoon schip gemaakt op mijn zolder. Tijdens het opruimen vond ik een doos met oude schoolwerkjes uit mijn basisschoolperiode, alweer ettelijke decennia geleden. Dat was genieten! Het waren vooral taal- en knutselwerkjes, wat ik om twee redenen wel snap....

Artikelen

Context is cruciaal!

Hoe je effectief werkt aan woordenschatontwikkeling

Overal heb je woorden voor nodig. Het belang van een goede woordenschat om deel te kunnen nemen aan het onderwijs wordt door niemand betwist. Hoe zorg je ervoor dat de woordenschat van leerlingen zich voldoende uitbreidt en verdiept? Lucienne Rijks gaat hierover in gesprek met Marianne Verhallen en Anneke Smits.

 

...
Taaltalent

Sinan Can

Het taaltalent van

Sinan Can is journalist en programmamaker. Hij maakt documentaires zoals De verloren kinderen van het Kalifaat en Sinan zoekt de klas van Elias. In deze laatste serie gaat Sinan op zoek naar de Syrische klasgenootjes van Elias die jaren geleden naar Nederland vluchtte vanuit Aleppo. Sinan schreef de boeken Arabische...

Artikelen

Alleen Nederlands in de klas? Nee!

Hoe je thuistalen van leerlingen effectief inzet

Elke leerling is meertalig, want iedereen spreekt verschillende talen of taalvarianten. Meertaligheid is een realiteit en een doel in het onderwijs; je kunt er niet omheen. Maar vaak wordt nog de vraag gesteld: alleen Nederlands in de klas, ja of nee? In dit artikel worden best practices van basisscholen besproken d...

Artikelen

Stap voor stap naar effectieve feedback

Praktisch stappenplan voor feedback op schrijfproducten

Het kan erg frustrerend zijn als je veel tijd hebt besteed aan het geven van feedback en leerlingen lijken er niet veel van te leren. Hoe geef je feedback waar een leerling echt iets aan heeft? Monica Koster en Meike Korpershoek hebben hiervoor een stappenplan ontwikkeld. Aan de hand van een voorbeeld laten ze zien ...

Praktijkonderzoek

Chantal van Dijk

Chantal van Dijk promoveerde op 17 september 2021 bij de Radboud Universiteit met haar onderzoek naar tussen-talige invloed bij tweetalige kinderen.

 

Praktijkonderzoek

Mariëtte Hingstman

Mariëtte Hingstman promoveerde op 7 juni 2021 aan de Rijksuniversiteit Groningen op haar onderzoek naar de potentie van het programma Success for All (SfA) voor leerlingen met extra ondersteuningsbehoeften. Taal en lezen staan centraal in SfA.

 

Taal = meer

Taal = meer

Deze keer in Taal = meer:

  • Woorden op reis
  • Maak een woordslang
  • Verkleinwoordjes
Column

Van brain drain naar brain gain

Toen onze zoon de basisschoolleeftijd kreeg, gingen mijn vrouw en ik op zoek naar een school waar gebarentaal gesproken werd. Hij is doof en wij voeden hem tweetalig op, met gebarentaal en Nederlands. We besloten hem naar de Guyotschool te laten gaan, cluster-2-onderwijs. Hij voelde zich vanaf dag één thuis bij de a...

Artikelen

Alle leerlingen gemotiveerd aan het lezen?

Handreikingen voor leesmotivatie bij moeilijk te activeren leerlingen

Van ieder kind een enthousiaste lezer maken; dat is wat we het liefste zouden willen. Maar niet ieder kind is intrinsiek gemotiveerd om te lezen. In dit artikel legt Anneke Bemer uit waarom dit geen probleem hoeft te zijn en biedt zij handvatten om leerlingen die niet intrinsiek gemotiveerd zijn, tóch een goede lees...

Taalonderwijs in beeld

Trek kinderen een verhaal in met de kamishibai

In stamgroep 1a/2a van Kindcentrum De Vuurvogel in Assen werkt juf Ria Rozema met het boek Maar eerst ving ik een monster van Tjibbe Veldkamp en Kees de Boer. Ze gebruikt daarbij een kamishibai (een verteltheatertje) om het verhaal de eerste keer met veel interactie te introduceren. Voor Ria is het werken met de kam...

Artikelen

Brede schouders onder leesontwikkeling in Mechelen Leesstad

In Nederland wordt op verschillende plaatsen volop gewerkt aan een leesoffensief, waarbij verschillende instellingen samenwerken om de leesvaardigheid onder jongeren te verbeteren. Onze benedenburen in België zijn vorig jaar al gestart met een brede aanpak van leesontwikkeling: Mechelen Leesstad. Een Hogeschool, de ...

Artikelen

Wie schrijft die blijft

Klassenpost: een betekenisvolle schrijfactiviteit

Als je vroeger zelf ook een penvriendje hebt gehad, weet je hoe bijzonder het is om een handgeschreven brief te ontvangen. Juist in deze digitale tijd is het waardevol om een eigen schrijfmaatje te hebben. Een onbekend leeftijdgenootje waarmee je persoonlijke, met de hand geschreven, brieven gaat uitwisselen. In dit...

Nieuwkomers

Thuistaal stimuleren bij niet-geletterde kinderen

We weten inmiddels dat je een tweede taal leert via de taal die je al beheerst (Cummins, 2001). Onderdompeling, waarbij je alleen de tweede taal mag gebruiken, werkt vaak vertragend en frustrerend voor leerlingen. Het nieuwkomersonderwijs heeft veel leerlingen die nog niet geletterd zijn, maar vaak mondeling hun thu...

Column

Samen bouwen aan taalbeleid

Ik zit extra vroeg op de fiets naar school. Heb ik aan alles gedacht? Vandaag hebben we een studiedag, geheel in het teken van taal. Samen met de bovenschoolse taalspecialist heb ik vanuit mijn rol als taalcoördinator deze studiedag goed voorbereid. Ik ben er klaar voor om ons taalaanbod kritisch te bekijken, maar s...

MeerBoek

Wat wens jij?

Met kinderen poëzie schrijven? De poëziebundel Alle wensen van de wereld biedt volop inspiratie. De bundel bevat gedichten over jezelf en het onderzoeken van de wereld om je heen. Gedichten die helpen, troosten en blij maken. In dit artikel laat Rian Visser zien hoe de gedichten gebruikt kunnen worden als inspiratie...

Nog meer taal!

Nog meer taal!

In deze editie:

  • Onze redacteur is enthousiast over...
  • Kindertekst van Hosna
  • Praktische handvatten voor lesgeven aan Oekraïense kinderen
  • Tips

 

Redactioneel

Rituele dans

Je kunt er bijna de klok op gelijk zetten. Na iedere periodieke onderwijspeiling verschijnen er zorgelijke berichten in de media over het niveau van taalvaardigheid van de jeugd van tegenwoordig. Ze kunnen niet meer lezen, ze kunnen niet meer schrijven. En luisteren doen ze ook voor geen meter. En hun feitenkennis? ...

Artikelen

Meertalig opvoeden, hoe dan?

Hoe leerkrachten ouders kunnen adviseren

Veel kinderen in Nederland groeien meertalig op. Een kind succesvol meertalig opvoeden gaat niet altijd vanzelf. Hoe zouden leerkrachten ouders daarbij kunnen ondersteunen? Wat zeg je wel en wat zeg je niet tegen (de ouders van) een meertalige leerling? Sharon Unsworth geeft in dit artikel adviezen met praktische ha...

Taaltalent

Björn Kuipers

Het taaltalent van…

De juiste taal gebruiken in een fractie van een seconde, de juiste vragen stellen aan de assistent-scheidsrechters in een hogedrukpan aan emoties, jarenlang kunnen samenwerken met een team waarin je elkaar in een paar woorden kunt vinden: dat taaltalent heeft Björn Kuipers, de scheidsrechter die in 2021 als eerste N...

Artikelen

Everybody happy!

Gepersonaliseerd taalonderwijs Engels: toekomstdroom of realiteit?

Bij het aanbieden van het onderwijs in de Engelse taal krijgen leraren te maken met grote niveauverschillen tussen leerlingen. Hoe kun je het onderwijsaanbod laten aansluiten bij het niveau van de individuele leerling, zodat hij gemotiveerd en betrokken blijft? Jasper Kok beschrijft hoe ze dit bij Stichting OPO Hof ...

Column

Leren van mijn zoon

Wij voeden onze zoon Gabriel tweetalig op. Mijn man spreekt Nederlands met hem, ik Spaans. Voor ons is dat vanzelfsprekend. Kinderen leren zo hun moedertaal op een makkelijke manier, het gaat vanzelf.

Ik zie dat kinderen van ouders met verschillende taalachtergronden al op jonge leeftijd meer talen spreken dan Nede...

Artikelen

Rijk taalonderwijs zonder methode

Thematisch werken met taalrondes als basis

Bassischool De Es heeft zowel de taalmethode als de zaakvakmethode losgelaten en biedt alle vakgebieden geïntegreerd aan, met uitzondering van rekenen en spelling. Samen met Mirjam Zaat begeleidt Willemijn Vernout het team van De Es bij de invoering van taalrondes. In dit artikel beantwoordt Willemijn de meest geste...

Column

Meer is niet altijd minder

Iedere vrijdagochtend wandel ik naar 'mijn' school. Direct naast de schooldeur is het lokaal van groep 4. Vooraan zit Noah, een NT2-leerling met een taalontwikkelingsstoornis (TOS). Vaak ziet hij me aankomen en dan lachen we naar elkaar, want elke week haal ik hem uit de groep voor een half uurtje plusrekenen. Maar ...

Taal = meer

Taal = meer

 Deze keer in Taal = meer:

  •  Een woord als een signaal
  •  Gebarentaal
  •  Objectief of subjectief?

 

MeerBoek

Meer zin in lezen door de boekenbabbel

Een boekenbabbel is een korte, krachtige en veelzijdige lesactiviteit voor de leesles.

 

Artikelen

De rol van ouders bij de taalontwikkeling

In een gemiddelde kleuterklas in Nederland bestaan grote verschillen tussen kinderen als het gaat om hun taalvaardigheid. Deze zijn voor een deel te verklaren vanuit verschillen in de thuisomgeving. Eke Krijnen en Martine van der Pluijm onderzochten hoe scholen rekening kunnen houden met deze verschillen en laagopge...

Taalonderwijs in beeld

Ondersteunend tekenen bij TOS

Taalonderwijs in beeld

De rubriek 'Taalonderwijs in beeld' geeft aan de hand van foto's een concreet beeld van taalonderwijs, taaldidactiek, vernieuwende taalprojecten en de toepassing van methodieken in de klas. Download de pdf (via de link bovenaan deze pagina) en kijk mee!

 

Praktijkonderzoek

Bas Baas

Bas Baas behaalde zijn master Communicatie- en Informatiewetenschappen aan de Rijksuniversiteit Groningen met scriptie-onderzoek naar online schrijfonderwijs tijdens de eerste coronasluiting. 

 

Praktijkonderzoek

Sophie Gruhn

Sophie Gruhn promoveerde op 7 juni 2021 aan de Radboud Universiteit met haar onderzoek naar een digitale toets die individuele instructiebehoeften van basisschoolleerlingen in begrijpend lezen inzichtelijk maakt. 

 

Artikelen

Twee vliegen in één klap

Effectief gebruik van de leescirkel op de pabo

De leescirkel van Aidan Chambers is op Hogeschool De Kempel een belangrijk middel om de literaire competentie van studenten te vergroten. Daarnaast inspireert de leescirkel hen een rijke leesomgeving te creëren op hun (stage)school. Op welke manier aan deze twee doelen wordt gewerkt, beschrijven Anne van Buul en Hel...

Artikelen

De kracht van taalfeedback

Het versterken van mondelinge taalvaardigheid

Een kind leert mondelinge taal door interactie en door de omgeving waarin hij opgroeit. Taalfeedback is een krachtig middel om de mondelinge taalvaardigheid verder te ontwikkelen. Eveline Bogers beschrijft op welke manieren je effectieve taalfeedback kunt geven en illustreert dit met voorbeelden. 

 

Nieuwkomers

Minor Nieuwkomersonderwijs op de pabo

‘Super leerzaam en interessant’ en ‘Heel verrijkend!’ Zomaar een paar afsluitende opmerkingen die studenten van de minor Nieuwkomersonderwijs maakten tijdens de laatste bijeenkomst. Het duidt op voldoening. Ook op een vereiste? In de ogen van leraren in het nieuwkomersonderwijs zeker. Zij pleiten voor een goede voor...

Nog meer taal!

Nog meer taal!

In deze editie:

  • Onze redacteur is enthousiast over...
  • Kindertekst van Lola
  • Publicatie: Het ritselende geluid van het omslaan
  • Aankondigingen
Redactioneel

Het nieuwe normaal

Een fris nieuw schooljaar strekt zich voor ons uit. Wij beginnen deze nieuwe jaargang van MeerTaal ook fris en fruitig met een geheel vernieuwde vormgeving en bomvol interessante en inspirerende artikelen en columns over taal en taalonderwijs.

 

Na alle coronaperikelen en lockdowns van het afgelopen schooljaar voe...

Artikelen

Stel prioriteiten en handel vanuit kennis

Leesonderwijs in groep 3 en 4 na de lockdowns

Hoe begin je het schooljaar in de groepen 3 en 4 na de periode van coronamaatregelen? Hoeveel vertraging hebben leerlingen opgelopen? Zijn er interventies nodig, en zo ja, welke? Hoe zou je het extra onderwijsgeld het beste kunnen besteden? Lucienne Rijks interviewde Erna van Koeven, Mirjam Snel en Marita Eskes hier...