Welkom

Hartelijk welkom op de website van MeerTaal. MeerTaal is een inspirerend en onafhankelijk tijdschrift over taal in het basisonderwijs. Het richt zich op taaldidactiek in de breedste zin van het woord. MeerTaal biedt een mix van theorie en praktijk, bedoeld voor iedereen die betrokken is bij het primair onderwijs: leraren, taalcoördinatoren, directies en pabo-studenten en -docenten.

Op deze website vind je alle artikelen uit MeerTaal overzichtelijk bij elkaar. Zo kun je ze waar je ook bent en wanneer je maar wilt opnieuw lezen of inzetten in je groep.

MeerTaal wordt uitgegeven door Koninklijke Van Gorcum BV te Assen en verschijnt drie keer per jaar. Klik hier voor informatie rondom abonnementen. Voor vragen of suggesties kun je mailen naar meertaal@vangorcum.nl.

Redactioneel

Doe de titel als laatst

Naar aanleiding van de publicatie van het rapport Peil. Schrijfvaardigheid zetten we in dit nummer schrijfvaardigheid in de schijnwerpers. De resultaten van de peiling kun je verderop in dit nummer lezen. Graag deel ik op deze plek de resultaten van een eigen peilingsonderzoekje, dat ik een poosje geleden heb uitgev...

Artikelen

Schrijfprestaties onder de maat

Het schrijfonderwijs heeft een impuls nodig

Recent peilingsonderzoek laat zien dat het niveau van schrijfvaardigheid van leerlingen aan het eind van het basisonderwijs te wensen overlaat (Inspectie van het Onderwijs, 2021). In dit artikel bespreken Herman Franssen en Aster Dijkgraaf de resultaten van deze peiling en de implicaties hiervan voor de onderwijspra...

Taaltalent

Gershwin Bonevacia

Het taaltalent van…

Gershwin Bonevacia (1992) is spoken word kunstenaar en stadsdichter van Amsterdam, geeft poëzieworkshops voor basisscholen en het vo en presenteert online programma’s. In 2018 debuteerde hij met zijn dichtbundel Ik heb een fiets gekocht. Gershwin gaat het kinderboek Change sings van de Amerikaanse Amanda Gorman vert...

Artikelen

Samen leer je beter schrijven

Een veelbelovend verbetertraject

Goed, passend taalonderwijs Nederlands staat al jaren hoog op de agenda van BS De Regenboog in Schijndel. Nadat de school als ontwikkelschool aan het landelijk traject Curriculum.nu voor het leergebied Nederlands had deelgenomen, besloot het team het schrijfonderwijs te vernieuwen. In dit artikel beschrijft Mireille...

Column

Goed voorbeeld doet volgen

Ik ben de trotse vader (38) van drie lieve jongens. Naast vader ben ik meester in de rechten en meester op de basisschool. Gedurende mijn 13-jarige directeurschap heb ik mij breed ontwikkeld op verschillende terreinen. Ik ben mij bewust van het belang van goed onderwijs, het effect van een (taal)rijke leeromgeving, ...

Artikelen

Beter nadenken over spelling

Een interventiestudie naar het bevorderen van spellingbewustzijn

Je leerlingen maken hun dictees voldoende, maar het eigen schrijfwerk wemelt nog van de fouten. Veel leraren zullen dit herkennen. Hoe zorg je ervoor dat leerlingen de leerstof uit de spellingles ook echt gaan toepassen bij het schrijven van teksten? Dit was het onderwerp van een kleinschalige interventiestudie.

Column

Ik leer, jij leert, wij leren

Elk jaar wordt op 21 februari door de UNESCO de Internationale Dag van de Moedertaal gevierd. Ook op onze nieuwkomersschool neemt de moedertaal een belangrijke rol in en is welkom in onze klassen. Waar mogelijk wordt er gebruik gemaakt van de moedertaal in het onderwijsproces. Soms gebeurt dit expliciet en soms gebe...

Taal = meer

Taal = meer

Deze keer in Taal = meer:

  • Samenstellingen
  • Neuzen in Terneuzen
  • Woordslangen 
  • Het is niet altijd zwart-wit
  • Bijzondere werkwoorden
MeerBoek

De kracht van tranenthee

Kinderboeken zijn een perfecte motor om bij leerlingen schrijfenergie en -fantasie op te wekken en het plezier in taal en lezen aan te wakkeren.

Artikelen

Letters vormen, woorden spellen, zinnen maken

Werken aan de bouwstenen van schrijfonderwijs

Schrijven is een samenspel van drie vaardigheden: technische, inhoudelijke en metacognitieve. Toch gaat de aandacht in het schrijfonderwijs vaak naar die laatste twee vaardigheden. In dit artikel zetten Marit Trioen en Jordi Casteleyn uiteen waarom het belangrijk is ook aandacht te hebben voor de technische bouwsten...

Taalonderwijs in beeld

FOCUS op begrip

De rubriek 'Taalonderwijs in beeld' geeft aan de hand van foto's een concreet beeld van taalonderwijs, taaldidactiek, vernieuwende taalprojecten en de toepassing van methodieken in de klas. Download de pdf (via de link bovenaan deze pagina) en kijk mee!

Praktijkonderzoek

Henriette Raudszus

Henriette Raudszus promoveerde op 7 september 2020 aan de Radboud Universiteit Nijmegen op haar onderzoek naar begrijpend lezen bij meertalige leerlingen in de bovenbouw van de basisschool.

Praktijkonderzoek

Myrthe Coret-Bergstra

Myrthe Coret-Bergstra promoveerde op 23 oktober 2020 aan de Universiteit Utrecht met haar onderzoek naar de invloed van het Nederlands op de Friese grammatica.

Artikelen

De sjwa, onze meest frequente klinker

In onze spreektaal komt één klinker het meest voor. Toch wordt hieraan in het gebruikelijke taal- en spellingonderwijs nauwelijks aandacht besteed, terwijl het herkennen van die klinker voor de juiste spelling van veel woorden heel bepalend is. In dit artikel geeft Dolf Janson daarom uitleg over de rol van deze kenm...

Artikelen

Snottebel Lies en andere gedichten

Laat leerlingen zich verwonderen tijdens het lezen en schrijven van poëzie.

‘Poëzie is de kunst om de zee in een glas te vangen,’ zei Italo Calvino. Woorden worden weggelaten, emoties toegevoegd en de lezer wordt vol verwondering meegezogen in de gedachten van de schrijver. Ook leerlingen gun je die verwondering. In dit artikel geeft Karin Versloot handvatten voor poëzieonderwijs; van gedic...

Nieuwkomers

Rust in de lawine van klanken

Hoe kun je jonge, anderstalige nieuwkomers ondersteunen bij taalleren? Saskia Versloot legt uit hoe je total physical respons (TPR) kunt inzetten.

Nog meer taal!

Nog meer taal!

De oplossingen van Taal=meer, recent verschenen boeken, de kindertekst en Taalfout? Taalgoed!

Redactioneel

Beste lezer...

Als je de onderzoeken over lezen bekijkt, doen wij in Nederland niet meer mee aan de strijd om de titel ‘Beste lezer’. Op het gebied van leesvaardigheid en leesmotivatie halen wij zelfs niet eens meer de top 10. Hoe kan dat? In de digitale wereld waarin we nu leven, lezen jongeren meer dan ooit. Maar we zien dat het...

Lezen uit nieuwsgierigheid

Hoe je kinderboeken in je onderwijs integreert

Het leesonderwijs moet beter! Steeds meer jongeren zijn laaggeletterd en hebben ‘geen interesse’ om te lezen. Dus hoe prikkel je ze? Het antwoord: door boeken op verschillende momenten in je onderwijs terug te laten komen.

Taaltalent

Paulien Cornelisse

Paulien Cornelisse (geboren in Amsterdam, 1976 ) is auteur, columnist, cabaretière, winnaar van Wie is de Mol, tv-presentator van Tokidoki.
Ze viel al jong op door haar gevoel voor humor én voor taal. In 2010 won ze de Neerlands Hoopprijs voor haar voorstelling Dagbraken. Haar boek Taal is zeg maar echt mijn ding was...

Betekenisvol werken met taal

Linus-onderwijs is een voltijdsvoorziening voor hoogbegaafde leerlingen in de groepen 4 tot en met 8 van het primair onderwijs. Twee jaar geleden heeft het team van Linus besloten geen nieuwe methodes meer aan te schaffen voor taal en spelling en alle taaldomeinen volledig te integreren in thema’s.

Column

Als een zonnebloem

Ik had wel een talencursus gedaan om vorig jaar onze dochter Nene te kunnen verstaan, maar de eerste weken was onze conversatie toch beperkt. Het Hongaars is een lastige taal en precies de huis-tuin-en-keuken-woorden die je nodig hebt om met een vijfjarige te kunnen praten (‘wil je buiten spelen?’, ‘heb je buikpijn?...

Leesbeleid maken: hoe doe je dat?

Leerlingen goed en gemotiveerd laten lezen doe je samen

Na verschillende studies werd de alarmbel geluid: Nederlandse en Vlaamse leerlingen lezen steeds minder goed en ook steeds minder graag. Veel scholen zetten al sterk in op lezen op school, maar niet altijd vanuit een structurele aanpak. In dit artikel beschrijven Jona Hebbrecht en Iris Vansteelandt vijf componenten ...

Column

Vliegend naar hoge betrokkenheid

‘Zo, klaar!’
Voor me wordt het spellingblad over hoofdletters op tafel gegooid. Ik hoef niet te raden van wie.

’Tim, is het echt af?’

‘Jep’.

‘Kijk nog eens?

Zucht. ‘Nee, juf…’
Hij pakt zijn papier en sjokt terug naar zijn werkplek. Het duurt lang voordat hij weer begint te schrijven. Zodra een spellingsopdracht af...

Taal = meer

Taal = meer

Deze keer in Taal = meer:

  • Bouw eens een piramide!
  • Spannende zin
  • Vijfwoordenuitdaging
  • Betekenissen door de context
  • Kleine woordjes maken het verschil

 

MeerBoek

Onderschat nooit het effect van een gekleurde envelop

Het heerlijke aan lezen is even lekker alleen zijn. Dat vind ik althans. Maar voor veel kinderen is dit een nadeel. Zij willen juist delen. Praten. Sámen een avontuur beleven. Multiplayer lezen als het ware. Prima toch? Met deze werkvorm kan het. De onmogelijke jongen van Ben Brooks is een perfect boek voor groep 5 ...

Dieper duiken in een tekst

Steeds vaker zijn scholen op zoek naar een manier om de resultaten én motivatie bij begrijpend lezen te verhogen. Het lezen in boeiende thema’s met rijke teksten is een goed begin. In dit artikel vertelt Mariëlle Smulders hoe op haar basisschool leerlingen rijke teksten lezen die passen bij schoolbrede thema’s en ho...

Taalonderwijs in beeld

Taal gebruiken bij onderzoeken en maken vanuit een thema

In de Calvingroep (begaafde kinderen leerjaren 1-3) werd gewerkt aan het thema “Tussen de sterren en de maan”. De kinderen hebben allerlei themavragen opgesteld en zo bedacht wat ze willen leren, bijvoorbeeld hoe je naar de maan kunt reizen.

Praktijkonderzoek

Promotie van Anke Herder

Anke Herder promoveerde op 19 november 2020 aan de Rijksuniversiteit Groningen op haar onderzoek naar de interactie van leerlingen die samen schrijven tijdens onderzoekend leren.

Tweetalig Primair onderwijs (tpo): Here to stay?

Sinds 2014 worden de leerlingen in de pilot Tweetalig Primair Onderwijs (tpo) gevolgd. Hoe ziet hun  Nederlandse en Engelse taalontwikkeling eruit? Wat zijn de voorwaarden voor een school om goed tweetalig primair onderwijs aan te bieden? De resultaten van de meting in groep 5 zijn dit voorjaar gepubliceerd.

Samen schaatsen is goud waard

educatief partnerschap in de praktijk

In de hal van de kleutergroepen van IKC de Bolster in Gilze wordt volop geschaatst. Er is een  schaatsbaan inclusief ‘schaatsenverhuur’ (sokken), een koek-en-zopietent en zelfs een EHBO-post. Een rijke speelleeromgeving die samen met kinderen en ouders is opgebouwd.

Nieuwkomers

Een ITK-maatje op elke school

Adviescentrum Haarlemtaal van de Internationale Taalklas (ITK) is in 2019 gestart met het ITK-maatjes
project. Lucienne Rijks gaat hierover in gesprek met Lenneke Grobbe, een van de initiatiefnemers.

Nog meer taal!

Nog meer taal!

De uitreiking van de Jenny Smelik-IBBY Prijs 2020 aan Julian is een zeemeermin, de kindertekst, Taalfout? Taalgoed! en de winnaar van het Europees Talenlabel: TaalTroost.

Praktijkonderzoek

Promotie van Astrid Kraal

Astrid Kraal promoveerde aan de Universiteit Leiden op haar onderzoek naar de effecten van lezers- en tekstkenmerken op de verwerking van teksten.

Hoe betrek je ouders?

In veel gezinnen is het vanzelfsprekend te lezen, voor te lezen en naar de bibliotheek te gaan. Helaas geldt dat niet voor alle gezinnen: ouders houden zelf niet van lezen, er zijn geen boeken thuis en in de bibliotheek komen ze nooit. Bij klassenbezoeken in onze bibliotheek stimuleren we kinderen die nog geen lid z...

Kindertekst en Taalfout? Taalgoed!

Stichting Innoord heeft tijdens de Zomerschool met de leerlingen gewerkt rondom het thema ‘landen’. De leerlingen hebben gesproken, gelezen en geschreven over landen. Na een onderzoekje over een gekozen land, heeft elke leerling uit groep 7 een overtuigende tekst voor een reisbrochure geschreven. Eddy Faïda schreef ...