Welkom

Hartelijk welkom op de website van MeerTaal. MeerTaal is een inspirerend en onafhankelijk tijdschrift over taal in het basisonderwijs. Het richt zich op taaldidactiek in de breedste zin van het woord. MeerTaal biedt een mix van theorie en praktijk, bedoeld voor iedereen die betrokken is bij het primair onderwijs: leraren, taalcoördinatoren, directies en pabo-studenten en -docenten.

Op deze website vind je alle artikelen uit MeerTaal overzichtelijk bij elkaar. Zo kun je ze waar je ook bent en wanneer je maar wilt opnieuw lezen of inzetten in je groep.

MeerTaal wordt uitgegeven door Koninklijke Van Gorcum BV te Assen en verschijnt drie keer per jaar. Klik hier voor informatie rondom abonnementen. Voor vragen of suggesties kun je mailen naar meertaal@vangorcum.nl.

Leestoetsen en hun betekenis voor het leesonderwijs - Betekenis en het gebruik van de DMT

Leestoetsen hebben volgens de auteurs slechts een marginale rol bij het goed leren lezen. In dit eerste van twee artikelen gaat het vooral over de functie van de DrieMinutenToets (DMT). Die functie is beperkt en als daaraan een grotere rol wordt toegekend is het effect op de leesvaardigheid en het leesplezier juist...

Columns

Kinderen enthousiasmeren voor lezen geeft veel voldoening

Als ouder een stimulerende rol spelen bij de leesbevordering bij kinderen kan thuis, maar ook bij de Bibliotheek op school, zoals deze ouder beschrijft.

Meertalige didactieken: verrijkend voor elke leeftijd - De meerwaarde van meertalige didactieken voor het taalonderwijs

Meer talen een plek in de klas geven, leidt tot een positieve attitude ten opzichte van andere talen, wat het leren van vreemde talen bevordert. Leerlingen leren de wereld buiten hun eigen taalgrenzen verkennen, ze worden geprikkeld om nieuwe talen te leren en ze worden gevoeliger voor de parallellen tussen verschil...

Columns

Pubergrapjes

In deze column beschrijft een leraar van groep 7/8 hoe haar leerlingen met de begrippen letterlijk en figuurlijk aan de haal gaan.

Doen

Taal = meer

Vier talige opdrachten voor leerlingen:
- over de betekenis en de verwantschappen van het woord varen,
- raadseltaal, zoals je dat in cryptogrammen tegenkomt,
- het vinden van een passende verzamelnaam, net als bij breuken die gelijknamig moeten worden,
- de functie en de plek van komma’s.

Columns

Taal voor het leven!

In deze column van een taalspecialist bij een begeleidingsdienst beschrijft zij hoe bepalend bezig zijn met taal blijkt voor haar werkplezier.

Schrijven betekenisvol maken door formatieve evaluatie

In het streven het schrijfonderwijs betekenisvol te maken en de leerlingen zich daarbinnen eigenaar te laten voelen heeft het team van Het Rastholt in Hoogeveen gekozen voor de cyclus van formatieve evaluatie om dit te realiseren. Op basis van de ervaringen met deze vijf stappen geven zij tips voor andere teams dit ...

Doen

Schoolbreed hetzelfde thema!

Op sbo-school De Windroos in de Nijmeegse wijk Lindenholt werken ze vanuit de principes van ontwikkelingsgericht onderwijs schoolbreed aan thema’s waarbij ze taal en wereldoriëntatie met elkaar verbinden en een rijke variatie aan actieve werkvormen hanteren.

Praktijkonderzoek

Taalonderzoek in de praktijk: Inger van Gennep en Stiene Prinsen

Uit het praktijkonderzoek van Van Gennep bleek dat ondanks het belang van de beheersing van algemene en meer specifieke (school)taal bij rekenen-wiskunde, leraren onvoldoende aandacht hadden voor zowel begrip van die taal, als voor het zelf gebruiken van die taal door de leerlingen.
Uit het praktijkonderzoek van Pri...

Een sterk leesbeleid op elke school: van le(r/v)ensbelang!

Zowel in de voorstellen van de Taalraad Begrijpend Lezen als in het onlangs verschenen advies Lees! Een oproep tot een leesoffensief wordt de oproep gedaan om ervoor te zorgen dat elke school een duurzaam leesbeleid heeft. Wat daaronder moet worden verstaan en hoe dat tot stand kan komen, beschrijft Vansteelandt.

Wat ik zing maak ik me eigen. Hoe muziek en taal elkaar kunnen versterken

Tekstdichter en componist De Waard maakte bij de thema’s van Jeelo 48 liederen, maar paste de stijl en sfeer van tekst en muziek steeds aan bij de aard van zo’n thema. Taal en muziek zijn daardoor onlosmakelijk verbonden.

Weten

Taaldenkgesprekken: samen denken en praten over een krachtige kwestie maakt taalleren spannend.

In een taaldenkgesprek daagt de leraar leerlingen uit om mee te doen, mee te denken en mee te praten. Ook in een groep nieuwkomers bevatten is dat heel nuttig, want zo’n gesprek bevat alle noodzakelijke ingrediënten voor taalverwerving: sociale interactie met rijk taalaanbod en uitgedaagde taalproductie.

Weten

Nog meer taal

Hier worden drie nieuwe uitgaven gesignaleerd: Hoeveel talen spreek jij?, Lees! Een oproep tot een leesoffensief, Literaire gesprekken in de klas.

Iedereen taalcompetent in de 21e eeuw? - drie uitdagingen voor het po

Van den Branden benoemt drie uitdagingen voor het taalonderwijs in de basisschool:
1. Actualiseer het curriculum en baseer doelen en inhouden op wat kinderen in de 21e eeuw met taal moeten kunnen doen. 2. Baseer de didactiek op wat wetenschappers in de 21e eeuw weten over krachtig taalonderwijs en maak je taalonderw...

Redactioneel

redactioneel

Weten

inhoudsopgave

Weten

Het taaltalent van Lilian Marijnissen

Lilian Marijnissen is fractievoorzitter van de SP in de Tweede Kamer. Zij werd door het wekelijkse radioprogramma De Taalstaat uitgeroepen Taalstaatmeester 2018, vanwege haar heldere taalgebruik. Dit was aanleiding om eens na te gaan welke invloeden dat taalgebruik hadden geholpen.

Praktijkonderzoek

Uitgesproken mondelinge taalvaardigheid

In het schooljaar 2016-2017 is in opdracht van de Onderwijsinspectie een peilingsonderzoek naar mondelinge taalvaardigheid uitgevoerd. Dit onderzoek richtte zich op de vaardigheden spreken, luisteren en gesprek voeren, zoals die in de referentieniveaus 1F en 2F zijn beschreven. Het aantal leerlingen dat 2F haalt is ...

Columns

Als we de verteltas weer inleveren, zijn we allemaal verdrietig

De auteur werkt als ouder op school mee om verteltassen te maken. Zo’n tas bevat een boek en allerlei materialen die aansluiten bij het verhaal en is versiert op een daarbij passende wijze. Zij vertelt hoe haar kinderen thuis met zo’n tas aan het werk gaan.

Praktijkonderzoek

Stelonderwijs: wat weten we uit onderzoek en praktijk?

De auteurs beschrijven wat bekend is over effectieve schrijfaanpakken en spitsen dit toe op wat leraren hiervan in hun praktijk bruikbaar vinden. Dit vertalen zij vervolgens naar stelonderwijs op de pabo. Door de schrijftaak persoonlijk en betekenisvol te maken en leerlingen kunnen samenwerken, blijkt dat de kwalite...

Columns

Voorlichting

De auteur beschrijft haar band met een leerlinge van wie de moeder al is overleden en die haar nu ziet als een rolmodel bij haar groei naar tiener.

Doen

Taal = meer

Onderzoeks- en uitprobeeropdrachten voor leerlingen over reclametaal, beroepsaanduidingen voor mannen en vrouwen, en het ontwerpen en toepassen van vormen van geheimtaal.

Columns

Iedereen heet hier zo raar

De auteur beschrijft haar eerste contact met een nieuwe leerling op een Vlaamse school, afkomstig uit Colombia, die nog geen Nederlands/Vlaams spreekt, maar Spaans.

Doen

Stimuleren van geletterdheid met een prentenboek als uitgangspunt

Tien procent van de leerlingen dreigt als laaggeletterde van school te komen. Dit kun je als team voorkomen door doelgericht het taalgebruik te stimuleren vanaf leerjaar 1, o.m. door een actieve inzet van prentenboeken. Rond die prentenboeken kunnen dan activiteiten en voorwerpen ingezet worden die het verhaal tot l...

Doen

Taal en muziek samen

Op basisschool De Poolster uit Nieuw Roden gaat groep 8 opera De Mikado opvoeren. Dat vraagt veel leeswerk, maar met dat doel voor ogen blijkt dit herhaald en met verschillende intonaties lezen van de rollen een prettige uitdaging.

Praktijkonderzoek

taalonderzoek in de praktijk - Eline Prijs

Eline Prijs deed onderzoek in tweetalig primair onderwijs (Nederlands en Engels) naar de verschillen in taalgebruik tussen leerlingen met Nederlands als thuistaal en NT2-leerlingen. Hieruit bleek dat de beide groepen niet significant verschilden bij het vertellen van een verhaaltje in het Nederlands, maar dat de NT2...

Praktijkonderzoek

Taalonderzoek in de praktijk - Femke van der Wilt

Femke van der Wilt promoveerde aan de VU op de rol van communicatieve taalvaardigheid bij sociale afwijzing. Leidt een lager niveau van taalvaardigheid eerder tot sociale afwijzing dan bij kinderen die dit lagere niveau niet hebben? In de literatuur is vrijwel alleen de woordenschat onderzocht. Daarom onderzocht zij...

Weten

Nog meer taal - strooigoed

Signalering van Reflectiewijzer mondelinge taalvaardigheid (www.peilpunt.nl) en van lesmateriaal mondelinge taal dat bij de peiling is gebruikt (www.slo.nl). Op deze site zijn ook lesactiviteiten te downloaden om aandacht aan meertaligheid te schenken. Verder het nieuw verschenen boek Leren kun je observeren (www.j...

Gebarentaal voor iedereen! Over het belang van gebarentaal voor horende kinderen

3000 kinderen kregen een kennismakingsles Nederlandse Gebarentaal, een van onze inheemse talen. Het enthousiasme van leerlingen en leraren kwam door nieuwsgierigheid en het besef dat deze vaardigheid bijdraagt aan een meer inclusieve samenleving. Hoe jonger je een taal leert, hoe minder moeite dat kost en het werkt ...

Weten

sbo De Carrousel in Hoogeveen – ontwikkelschool in de kijker

In dit derde portret van een ontwikkelschool van Curriculum.nu voor het leergebied Nederlands lezen we hoe het bespreken van de tussenproducten in het team, met een groepje ouders en met leerlingen informatie en bewustwording oplevert. Ouders en leerlingen hebben verschillende voorkeuren. Het team komt ook in bewegi...

Praktijkonderzoek

Beter tweedetaalleren met handen en voeten?

De dissertatie van de auteur over het effect van Total Physical Response (TPR) beschrijft dat de verschillende aanpakken geen effect hadden op het resultaat op woordenschattoetsen. Wel bleek het apart nemen van de betreffende kleuters voor woordenschatuitbreiding en hen dan alle aandacht geven effectief. Een laptop ...

Weten

inhoudsopgave

Redactioneel

redactioneel

Weten

Je kunt niets zonder kennis - taalonderwijs zonder trucjes

Naar aanleiding van de publicatie van de zg. Grote Opdrachten van de ontwikkelgroep Nederlands van Curriculum.nu beschrijft Marc van Oostendorp wat hem in deze teksten opvalt. Zijn motto is daarbij dat je moedertaal leren nooit ophoudt en dat het daarom belangrijk is om leerlingen niet alleen te trainen in hun taalv...

Weten

Het taaltalent van Annet Schaap

Dit artikel beschrijft hoe de succesvolle illustratrice Annet Schaap ertoe gekomen is om zelf een boek te schrijven: het meermalen bekroonde boek Lampje.

Woorden en betekenissen Woordenschat verbinden met taalbeschouwing

Vaak hangt de betekenis van woorden af van wie zo’n woord gebruikt en in welke context. Daarmee is kennis van woorden verbonden met taalbeschouwen en zelfs met filosoferen. Dat klinkt misschien heel moeilijk en theoretisch, maar het kan al met kleuters laat Dolf Janson in dit artikel zien.